Wat zijn drijfveren en hoe pas je ze toe?

Een drijfveer is dat wat jou beweegt: de achterliggende reden van je handelen. Drijfveren zeggen iets over je motivatie, je houding, je voorkeuren en je waarden. In de zorg bepalen ze waar je energie van krijgt en waar je voor opkomt. In dit artikel lees je wat drijfveren betekenen, zie je 14 voorbeelden en ontdek je je eigen drijfveren.

Gepubliceerd op 10 april 2020 · Laatst bijgewerkt op 27 oktober 2026

Wat is een drijfveer?

Een drijfveer is een innerlijke motivatie die richting geeft aan wat je doet. Het is het antwoord op de vraag: waarom doe ik dit eigenlijk?

Drijfveren hangen samen met je ‘why’. Als je jouw why kent, weet je ook waarom je doet wat je doet. Je maakt keuzes vanuit je hart, je kern en je essentie.

Simon Sinek beschrijft dit in de Golden Circle. In het midden staat je waarom: de reden waarom je iets doet. Daaromheen staan hoe je het doet en wat je doet. Wat je doet, weet je meestal goed. Je waarom ligt dieper. Wie zijn waarom kent, maakt bewustere keuzes en neemt anderen beter mee in een verandering.

Golden Circle van Simon Sinek met wat, hoe en waarom: de reden waarom je iets doet
De Golden Circle van Sinek: begin bij het waarom. Uit hoofdstuk 4.

Een doel is wat je wil bereiken. Een drijfveer is de reden waarom je dat wil. Ook waarden liggen er dicht tegenaan. Waarden zijn wat je belangrijk vindt, zoals eerlijkheid of zorgzaamheid. Drijfveren zijn de motor die je in beweging zet om naar die waarden te handelen.

Wat betekenen drijfveren in de zorg?

In de zorg is de belangrijkste drijfveer vaak: iets betekenen voor een ander. Dat zie je terug in onderzoek. Volgens de Monitor Gezond Werken in de Zorg 2025 van Stichting IZZ is een zinvolle bijdrage aan het welzijn van anderen voor zorgmedewerkers de belangrijkste bron van werkplezier. Daarna volgen samenwerking in het team, uitdaging en afwisseling, en autonomie. Aan de monitor deden 5.204 zorgmedewerkers mee.

De psychologen Richard Ryan en Edward Deci beschrijven in hun zelfdeterminatietheorie drie basisbehoeften: autonomie, competentie en verbondenheid. Zijn die vervuld, dan zijn mensen meer van binnenuit gemotiveerd (Ryan & Deci, 2000). Herken je ze in jouw werk?

Hoe meer jouw drijfveren terug te vinden zijn in de dingen die je doet op je werk, hoe beter je je op je plek voelt. Het geeft betekenis aan wat je doet.

Drijfveren en levensbeschouwing

Je levensbeschouwing is hoe jij naar het leven kijkt: wat zin geeft, wat goed is en wat er echt toe doet. Dat kan een geloof zijn, het humanisme of een eigen overtuiging. Je levensbeschouwing vormt je waarden. En je waarden kleuren je drijfveren.

Een voorbeeld. De ene verpleegkundige ziet zorg als naastenliefde vanuit haar geloof. De ander ziet zorg vooral als vakmanschap. Allebei geven ze goede zorg, vanuit een andere drijfveer.

In de zorg kom je elke dag andere levensbeschouwingen tegen, bij cliënten en bij collega’s. Weet je wat jou drijft en waar dat vandaan komt? Dan begrijp je ook beter waarom een ander andere keuzes maakt.

Je waarden als kompas: drijfveren, waarden en levensbeschouwing bij persoonlijk leiderschap
Je waarden als kompas. Uit hoofdstuk 2.

Waarom is het belangrijk je drijfveren te kennen?

Mensen die hun drijfveren kennen en daarnaar handelen:

  • leven volgens hun eigen waarden;
  • zijn minder afhankelijk van hun omgeving;
  • hebben een duidelijk kompas. Dat maakt beslissingen nemen makkelijker;
  • werken vanuit hun hart;
  • hebben meer plezier in wat ze doen.

Het leven naar je drijfveren verbetert de kwaliteit van je contacten. En het helpt je om elke ochtend met energie uit je bed te stappen.

Je hebt inzicht in jouw drijfveren nodig, en eigenlijk ook in die van anderen. Je kunt alleen veranderen als je je afvraagt: ‘Waarom doen we dit eigenlijk?’ of ‘Waarom doe ik dit?’ Die vraag kan zomaar het begin zijn van een betere werkwijze. Prettiger en efficiënter voor je cliënten, je collega’s en de organisatie waar je werkt.

14 voorbeelden van drijfveren

Iedereen heeft een eigen mix van drijfveren. Dit zijn 14 voorbeelden:

  • Financiële beloning: het belang dat je hecht aan een hoog inkomen;
  • Macht en invloed: het verlangen om mensen en gebeurtenissen te leiden of te beïnvloeden;
  • Altruïsme: bijdragen aan een groter geheel en daar je eigen belang aan ondergeschikt maken;
  • Zelfontwikkeling: werk waarin ruimte is om jezelf verder te ontwikkelen;
  • Creativiteit: nieuwe ideeën bedenken en vernieuwend bezig zijn;
  • Sociale contacten: gezelligheid en vriendschap;
  • Autonomie: onafhankelijk zijn en zelf beslissingen nemen;
  • Zekerheid: zekerheid op lange termijn, zoals een vast inkomen en pensioen;
  • Status en prestige: indruk maken of aanzien hebben, bijvoorbeeld via een specialisatie;
  • Afwisseling: veel verschillende soorten werkzaamheden;
  • Structuur: werk met vaste routines;
  • Invloed: meebeslissen over wat er gebeurt;
  • Balans werk en privé: werk dat goed samengaat met je privéleven;
  • Arbeidsomstandigheden: een fijne werkplek en goede werkomstandigheden.

Voorbeelden van drijfveren in de zorg

Zo kunnen drijfveren eruitzien in het dagelijks werk:

  • Altruïsme: je blijft na je dienst nog even bij een cliënt die angstig is.
  • Autonomie: je wil je werkdag zelf indelen, in overleg met je cliënten.
  • Zelfontwikkeling: je vraagt om een scholing in wondzorg, omdat je daar beter in wil worden.
  • Structuur: je zorgt dat de overdracht elke dag op dezelfde manier verloopt.
  • Sociale contacten: je organiseert de teamlunch, omdat je de verbinding met je collega’s belangrijk vindt.

Hoe ontdek je je eigen drijfveren?

Je drijfveren ontdek je door stil te staan bij wat je doet en waarom. Dit stappenplan helpt:

  1. Pak een schriftje.
  2. Schrijf de 5 drijfveren op die je het belangrijkst vindt. Gebruik de lijst hierboven als inspiratie.
  3. Kies van deze 5 de 3 belangrijkste. Waarom zijn dit voor jou de belangrijkste drijfveren?
  4. Bespreek ze met een collega. Herkent die jouw drijfveren in wat je doet?

In ons boek Verpleegkundig leiderschap werkt! staan ook vragen om bij stil te staan. Wanneer lukt het jou om te handelen vanuit wat je belangrijk vindt? En wanneer niet? Welke kwaliteiten zet jij daarbij in? Waarvoor wil jij vanuit je vakmanschap opkomen? En wat helpt jou om stevig te staan, ook als anderen er anders over denken?

Hoe gebruik je drijfveren in je team?

Drijfveren helpen je om je collega’s beter te begrijpen. Iemand met structuur als drijfveer reageert anders op een verandering dan iemand die afwisseling zoekt. Weet je dat van elkaar? Dan kun je er rekening mee houden.

Stel in een teamoverleg eens de vraag: ‘Waar krijg jij energie van in je werk?’ Je hoort vaak verrassende antwoorden. Combineer het met het kernkwadrantenmodel, dan zie je ook welke kwaliteiten bij die drijfveren horen. En ga je iets veranderen? Kijk dan met een stakeholderanalyse wie er belang bij heeft en wat zij belangrijk vinden.

Veelgestelde vragen over drijfveren

Wat betekent drijfveer?

Een drijfveer is dat wat iemand beweegt: de achterliggende reden van iemands handelen. Drijfveren zeggen iets over je motivatie, houding, voorkeuren en waarden. Ze bepalen waar je energie van krijgt en waarvoor je in actie komt. In de zorg is een veelvoorkomende drijfveer iets betekenen voor een ander.

Wat is het verschil tussen drijfveren en waarden?

Waarden zijn wat je belangrijk vindt, zoals eerlijkheid, zorgzaamheid of vrijheid. Drijfveren zijn de motor die je in beweging zet om naar die waarden te handelen. Vind je eerlijkheid belangrijk? Dan kan een drijfveer zijn dat je opkomt voor een cliënt die niet goed wordt gehoord.

Wat zijn voorbeelden van drijfveren?

Voorbeelden van drijfveren zijn financiële beloning, macht en invloed, altruïsme, zelfontwikkeling, creativiteit, sociale contacten, autonomie, zekerheid, status, afwisseling, structuur, invloed, balans tussen werk en privé en goede arbeidsomstandigheden. Iedereen heeft een eigen mix. Meestal zijn er drie of vier die voor jou het zwaarst wegen.

Kunnen drijfveren veranderen?

Ja, drijfveren kunnen veranderen. Ze hangen samen met je levensfase, je ervaringen en je werk. Aan het begin van je loopbaan is zelfontwikkeling misschien belangrijk. Later wordt balans tussen werk en privé of zekerheid belangrijker. Sta daarom af en toe opnieuw stil bij wat jou beweegt.

Hoe ontdek ik mijn drijfveren?

Schrijf de vijf drijfveren op die je het belangrijkst vindt en kies daaruit de drie belangrijkste. Vraag jezelf waarom juist deze drie. Kijk ook naar momenten waarop je veel energie had, of juist weerstand voelde. Bespreek je antwoorden met een collega. Die ziet vaak wat jij zelf niet ziet.

Wat is de reden waarom je iets doet?

De reden waarom je iets doet, heet je drijfveer. Het is je innerlijke motivatie: het antwoord op de vraag ‘waarom doe ik dit eigenlijk?’. Simon Sinek noemt dit je ‘why’. In de zorg is de reden vaak iets betekenen voor een ander.

Wat is het verband tussen drijfveren en levensbeschouwing?

Je levensbeschouwing is hoe je naar het leven kijkt: wat zin geeft en wat goed is. Dat kan een geloof zijn, het humanisme of een eigen overtuiging. Je levensbeschouwing vormt je waarden, en je waarden kleuren je drijfveren. Zo kan de ene zorgverlener vanuit naastenliefde werken en de ander vanuit vakmanschap.

Verder met persoonlijk leiderschap?

Drijfveren zijn het begin van persoonlijk leiderschap. In het boek Verpleegkundig leiderschap werkt! lees je hoe je vanuit wat jij belangrijk vindt invloed uitoefent op je werk. Lees ook alles over verpleegkundig leiderschap of het artikel moedig zijn, kun je dat leren?

Bronnen

  • Stichting IZZ (2025). Monitor Gezond Werken in de Zorg 2025.
  • Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68-78.
  • Sinek, S. (2009). Start with Why: How Great Leaders Inspire Everyone to Take Action. New York: Portfolio.
Winkelwagen
Scroll naar boven